Institut za ratarstvo i povrtarstvo

Istorijat

//Istorijat
Istorijat 2015-11-24T20:08:09+00:00

Sve je počelo na obodu Panonske ravnice 1938. godine u „Srpskoj Atini”, Novom Sadu. Bila je to godina rođenja Poljoprivredne ogledne i kontrolne stanice, embriona današnjeg Instituta za ratarstvo i povrtarstvo. Osnivač ove Stanice, Ministarstvo za poljoprivredu tadašnje Kraljevine Jugoslavije, prepoznalo je potrebu jedne agrarne zemlje za implementacijom struke i nauke u najznačajniju delatnost u proizvodnji hrane. Država je obezbedila i osnovne resurse za rad novoformirane Stanice: 23 ha kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta na Rimskim šančevima, novu lepu i arhitektonski atraktivnu zgradu gde su bile smeštene laboratorije i direkcija sa 10 zaposlenih. Tako smo počeli.

Tokom Drugog svetskog rata Poljoprivredna stanica je ušla u sastav Poljoprivrednog instituta u Segedinu. Početkom 1946. godine odlukom Predsedništva glavnog izvršnog odbora AP Vojvodine, Poljoprivredna ogledna i kontrolna stanica prerasta u Pokrajinski zavod za poljoprivredna istraživanja sa zadatkom da obavlja naučnoistraživački i kontrolni rad u cilju unapređenja poljoprivrede i šumarstva na teritoriji Vojvodine.

Status ustanove sa samostalnim finansiranjem tadašnji Pokrajinski zavod za poljoprivredna istraživanja stiče početkom 1954. godine odlukom Izvršnog veća Narodne skupštine AP Vojvodine, a dobija i novo ime – Zavod za poljoprivredna istraživanja.

U maju 1959. godine, uredbom Izvršnog veća Republike Srbije, Zavod za poljoprivredna istraživanja je reorganizovan uz novo ime – Institut za ratarstvo, što je bio i zvaničan akt proglašenja Instituta naučnom ustanovom.

Krajem 1961. godine odlukom skupštine AP Vojvodine Institut za ratarstvo stiče novo ime – Institut za poljoprivredna istraživanja, i pod tim imenom egzistira u narednih 15 godina.

Kao odraz društveno-političkih transformacija i na inicijativu političkih struktura SAP Vojvodine 1975. godine dolazi do integracije Instituta sa Poljoprivrednim fakultetom u Novom Sadu. Unutar Poljoprivrednog fakulteta Institut postaje OOUR-a sa statusom pravnog lica i novim imenom – Naučno obrazovni institut za ratarstvo i povrtarstvo.

Prestankom važnosti Zakona o udruženom radu i nakon referenduma u Institutu, dolazi do razdvajanja i od 1995. godine Institut ponovo posluje kao samostalna naučna ustanova pod imenom Naučni institut za ratarstvo i povrtarstvo.

Konačno od maja 2007. godine Institut dobija današnje ime – Institut za ratarstvo i povrtarstvo sa statusom istraživačko razvojnog instituta u nadležnosti Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.

Danas je Institut velika i savremena naučna ustanova u kojoj radi preko 100 naučnih radnika raznih profila. Biljne vrste na kojima se radi nisu ograničene samo na glavne ratarske i povrtarske, već su proširene i na krmne, začinske, aromatične i alternativne vrste.

Dominantan fokus istraživanja u Institutu jeste biljka tj. vrsta, ali su istraživanja takođe usmerena i na drugi važan resurs u poljoprivredi, a to je zemljište.

Ono što Institut svrstava u gigante evropske, a verovatno i svetske poljoprivredne nauke, jeste broj stvorenih i priznatih sorti širom sveta, kao i njihovo uspešno gajenje u zemljama Evrope, Azije i Amerike.

Od 1953. godine, kada su zvanično priznate prve sorte pšenice, ječma, raži i ovsa, pa do 2013. godine u Institutu je stvoreno i zvanično priznato više od 1600 sorti raznih poljoprivrednih biljnih vrsta, a nekoliko stotina je registrovano u preko 20 zemalja sveta. Danas se novosadske sorte pšenice, ječma, kukuruza, suncokreta, soje i ostalih vrsta nalaze u proizvodnji na preko 6 miliona hektara, od Indije do Kanade.

Bili bi nepravedni da se zadržimo samo na sortama, jer u „ličnoj karti” Instituta koja je prepoznatljiva svuda u svetu nije samo NS seme, već su tu i brojni domaći i međunarodni naučni projekti, veliki broj knjiga, monografija i naučnih radova publikovanih i citiranih u domaćim i svetskim prestižnim naučnim izdavačkim kućama i časopisima, organizacija velikog broja naučnih i stručnih skupova, itd.

Gotovo svi naši naučni radnici su pored domaćih škola učili „zanat” i u najprestižnijim naučnim ustanovama, kako u Americi, Engleskoj, Nemačkoj tako i u Kini, Rusiji i Japanu i verovatno je ta interakcija znanja jedan od ključnih faktora što je Institut uvek imao velike naučnike, vizionare i ideologe čiji su programi i rezultati rada mogli da budu ravnopravni u konkurenciji ostalih institucija i multinacionalnih kompanija.

Danas, kada kod nas kao i u mnogim razvijenim zemljama nezaposlenost raste vrtoglavom brzinom, Institut ima širom otvorena vrata za najbolje mlade i ambiciozne naučne radnike. Ali treba reći i to da ih u Institutu, pored ekonomske sigurnosti čeka rad, rad i samo rad, te samo oni koji se u nizu godina pokažu najboljim stiču pozicije da nastave tradiciju sedamdesetsedmogodišnjeg uspešnog rada.

Prof. dr. Srbislav Denčić
Koordinator za nauku i mentorski rad